To niewielkie lampy z przodu i z tyłu samochodu, które pokazują innym kierowcom, gdzie znajduje się pojazd i jaki ma obrys, ale nie oświetlają drogi do jazdy. Światła pozycyjne przydają się przede wszystkim wtedy, gdy samochód stoi w warunkach niedostatecznej widoczności. Po zatrzymaniu na ciemnym poboczu łatwo pomylić je ze światłami postojowymi albo uznać, że wystarczą lampy do jazdy dziennej. Prawidłowy wybór oświetlenia podczas postoju zależy od miejsca zatrzymania, widoczności i wyposażenia auta. Poniżej znajdują się zasady wynikające z przepisów, różnice między rodzajami lamp oraz odpowiedź, kiedy można pozostawić samochód bez włączonych świateł.
Kiedy włączyć światła pozycyjne według przepisów?
Światła pozycyjne służą do oznaczenia obecności pojazdu, a nie do oświetlania jezdni. W typowym samochodzie osobowym przednie lampy mają barwę białą, a tylne czerwoną. Samo ich włączenie nie oznacza, że samochód jest przygotowany do jazdy po zmroku.
Podstawową zasadę określa art. 52 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Podczas zatrzymania, które nie wynika z warunków lub przepisów ruchu drogowego, oraz podczas postoju w warunkach niedostatecznej widoczności kierowca ma obowiązek używać przednich i tylnych świateł pozycyjnych albo świateł postojowych.
Chodzi więc na przykład o zatrzymanie na nieoświetlonym poboczu po zmroku, a nie o oczekiwanie przed czerwonym sygnałem. Niedostateczna widoczność obejmuje nie tylko noc: występuje również przy ograniczonej przejrzystości powietrza, między innymi podczas mgły lub intensywnych opadów.
Zatrzymanie na czerwonym świetle nie jest postojem. Na skrzyżowaniu i w korku należy pozostawić oświetlenie właściwe dla jazdy, zamiast przełączać samochód na same lampy pozycyjne.
Postój po zmroku: kiedy lampy muszą świecić, a kiedy można je wyłączyć?
Nieoświetlone pobocze i słaba widoczność
Jeżeli samochód stoi na ciemnym poboczu przy drodze, jego obecność musi być odpowiednio oznaczona. Same światła do jazdy dziennej nie zastępują oświetlenia wymaganego podczas takiego postoju. Zwykle nie zapewniają bowiem świecenia tylnych lamp.
Przykład jest prosty: samochód zatrzymany po zmroku na poboczu drogi krajowej nr 7, poza oświetlonym parkingiem, powinien mieć włączone przednie i tylne światła pozycyjne albo odpowiednie światła postojowe. Włączenie lamp nie legalizuje jednak zatrzymania w miejscu, w którym zabraniają go przepisy lub znaki.
Oświetlone miejsce i samochód poza jezdnią
Art. 52 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym przewiduje możliwość wyłączenia wszystkich świateł podczas zatrzymania lub postoju w miejscu oświetlonym dostatecznie do zapewnienia widoczności pojazdu albo poza jezdnią i poboczem. Przepisy przewidują również wyjątek dla pojazdu znajdującego się w kolumnie: obowiązek oświetlenia dotyczy wtedy jej pierwszego i ostatniego pojazdu.
Sama obecność latarni nie przesądza, że oświetlenie jest wystarczające. Liczy się widoczność samochodu. Auto stojące w cieniu, za zakrętem lub za dużą przeszkodą wymaga oceny rzeczywistych warunków, a nie tylko sprawdzenia, czy przy ulicy ustawiono słupy oświetleniowe.
Wyjątki mają dodatkowe ograniczenie: zgodnie z art. 52 ust. 3 nie dotyczą pojazdu z wystającym poza niego ładunkiem, który wymaga oznaczenia dodatkowymi światłami. Takiego zestawu nie należy traktować jak zwykłego zaparkowanego samochodu osobowego.
Światła pozycyjne, postojowe, mijania i dzienne – co wybrać?
Światła pozycyjne i postojowe nie oznaczają tego samego wyposażenia. Przepisy dopuszczają ich użycie zamiennie w określonych sytuacjach postoju, lecz sposób działania zależy od konstrukcji samochodu. Światła mijania i dzienne mają natomiast inne zadanie: służą do użytkowania podczas jazdy na warunkach określonych w art. 51 Prawa o ruchu drogowym.
| Rodzaj oświetlenia | Podstawowe zastosowanie | Czy wystarcza podczas jazdy? | Postój przy niedostatecznej widoczności |
|---|---|---|---|
| Pozycyjne | Oznaczenie obecności i obrysu pojazdu | Nie, jako jedyne oświetlenie | Tak, przednie i tylne |
| Postojowe | Oznaczenie stojącego pojazdu | Nie | Tak, zgodnie z warunkami art. 52 |
| Mijania | Oświetlenie drogi podczas jazdy | Tak, w dzień i po zmroku | Nie są wymagane zamiast pozycyjnych lub postojowych |
| Do jazdy dziennej | Jazda od świtu do zmierzchu przy normalnej przejrzystości powietrza | Tak, wyłącznie w tych warunkach | Nie zastępują pozycyjnych ani postojowych |
W wielu samochodach światła pozycyjne świecą również po uruchomieniu świateł mijania. Nie trzeba wtedy osobno włączać drugiego zestawu lamp. Trzeba natomiast odróżniać samodzielne ustawienie pozycyjne na przełączniku od pracy tych lamp razem z oświetleniem drogi.
Czy można jechać na samych światłach pozycyjnych?
Nie wolno prowadzić samochodu na samych światłach pozycyjnych. Zgodnie z art. 51 Prawa o ruchu drogowym podczas jazdy przy normalnej przejrzystości powietrza obowiązują światła mijania. Od świtu do zmierzchu można zamiast nich używać świateł do jazdy dziennej.
Po zmroku światła pozycyjne nie zapewniają ani wymaganego oświetlenia jezdni, ani odpowiedniej widoczności samochodu z przodu. Ta sama zasada dotyczy krótkiego przejazdu: odległość 100 metrów nie tworzy wyjątku od obowiązku używania prawidłowych świateł.
Oddzielna sytuacja to holowanie. Art. 31 ust. 1 pkt 5 nakazuje, aby pojazd holowany przy niedostatecznej widoczności miał włączone światła pozycyjne. Nie jest to pozwolenie na zwykłą jazdę na tych lampach – dotyczy samochodu holowanego, dla którego obowiązują szczególne zasady oznakowania.
Jak włączyć lampy pozycyjne i używać oświetlenia jednostronnego?
Symbol na przełączniku i tryb AUTO
Na przełączniku oświetlenia należy szukać symbolu dwóch małych lamp z promieniami skierowanymi na zewnątrz. W wielu autach jest to pierwsze położenie pokrętła po pozycji „0”, przed światłami mijania. Dokładny układ wskazuje instrukcja danego modelu.
Tryb AUTO nie zwalnia kierowcy z kontroli oświetlenia. Czujnik reaguje przede wszystkim na poziom światła, dlatego przy dziennej mgle lub deszczu samochód może nadal używać lamp dziennych. Po zatrzymaniu i wyłączeniu zapłonu automatyka może z kolei wygasić oświetlenie – trzeba sprawdzić, czy wymagane lampy rzeczywiście pozostały włączone.
Kiedy wystarczy oświetlenie od strony jezdni?
W pojeździe lub zespole pojazdów o długości nieprzekraczającej 6 m i szerokości nieprzekraczającej 2 m przepisy dopuszczają włączenie świateł postojowych wyłącznie od strony środka jezdni. Chodzi o stronę wystawioną na ruch innych pojazdów, a nie dowolnie wybraną stronę samochodu.
W części modeli marki Volkswagen lub Škoda jednostronne oświetlenie postojowe uruchamia się manetką kierunkowskazów po wyłączeniu zapłonu. Sposób obsługi zależy jednak od modelu i rocznika. Samo pozostawienie manetki w określonym położeniu nie daje pewności, że funkcja działa – należy obejrzeć samochód z przodu i z tyłu.
Próg 6 m długości i 2 m szerokości dotyczy pojazdu lub całego zespołu pojazdów. Po podpięciu przyczepy nie należy automatycznie korzystać z jednostronnego oświetlenia postojowego.
Jakich błędów unikać podczas postoju?
Światła awaryjne nie zastępują świateł pozycyjnych wymaganych podczas postoju. Sygnalizowanie uszkodzenia lub wypadku podlega osobnym zasadom z art. 50 Prawa o ruchu drogowym. W razie awarii trzeba zastosować właściwe oznakowanie, w tym trójkąt ostrzegawczy w sytuacjach określonych przepisami.
- Nie przełączaj na pozycyjne w korku. Zatrzymanie wynikające z ruchu drogowego nie jest podstawą do wyłączenia świateł potrzebnych do jazdy.
- Nie polegaj wyłącznie na podświetleniu zegarów. Świecący zestaw wskaźników nie potwierdza działania tylnych lamp.
- Nie używaj lamp dziennych jako postojowych. Ich funkcję określa art. 51, a oświetlenie stojącego pojazdu – art. 52.
Przed odejściem od samochodu warto sprawdzić lampy z obu stron. Przy dłuższym postoju lepszym rozwiązaniem jest legalne miejsce poza jezdnią i poboczem lub odpowiednio oświetlony parking niż pozostawienie auta na ciemnym skraju drogi z obawy o rozładowanie akumulatora.
Najczęstsze pytania
Czy światła pozycyjne trzeba włączać na każdym parkingu po zmroku?
Nie. Art. 52 ust. 2 dopuszcza wyłączenie wszystkich świateł między innymi poza jezdnią i poboczem oraz w miejscu dostatecznie oświetlonym, aby pojazd był widoczny. Trzeba uwzględnić rzeczywiste położenie auta i wyjątek dotyczący wystającego ładunku.
Czy można jechać na światłach pozycyjnych w dzień?
Nie, same pozycyjne nie spełniają obowiązku oświetlenia podczas jazdy. Przy normalnej przejrzystości powietrza należy używać świateł mijania albo – od świtu do zmierzchu – świateł do jazdy dziennej.
Czy światła pozycyjne działają po wyłączeniu silnika?
W wielu samochodach tak, ale zależy to od ustawienia przełącznika i konstrukcji instalacji. Nie należy zakładać, że tryb AUTO pozostawi je włączone; sposób działania trzeba sprawdzić w instrukcji i bezpośrednio przy samochodzie.
Czy podczas holowania trzeba włączyć światła pozycyjne?
W samochodzie holowanym są wymagane przy niedostatecznej widoczności, zgodnie z art. 31. Pojazd holujący ma natomiast obowiązek używać świateł mijania również przy dostatecznej widoczności.